Naam Eyckenstein

 

Eyckenstein_naam

 

Op de voorgevel van het landhuis, onder de driehoek, staat met grote goudkleurige letters de naam EYCKENSTEIN geschreven. Uit archiefstukken blijkt dat de naam van het landhuis in het verleden op verschillende manieren geschreven is, zoals: “Eyckensteyn”, “Eikenstein”, “Eikensteyn”, “Eikesteyn” en “Eyckenstein”. Vroeger lagen schrijfwijzen niet zo vast als in onze tijd. De eerste tot nu toe bekende naamsvermelding is op een akte voor boedelscheiding in 1721, waar het “Yckensteyn” genoemd wordt. Op een kaartje van het Rijksarchief van omstreeks 1760 was de naam “Eykesteyn”. Op één van de oude afbeeldingen die nog in het huisarchief aanwezig zijn, staat het geschreven als “Eyckenstein”.

 

Waar komt de naam vandaan?

Oorsprong “Eycken-“

Aangezien de naam al bekend was voordat de familie Eyck hier kwam wonen, is het duidelijk dat het huis niet naar de familie genoemd is. Wel is het mogelijk dat de familie Eyck het overeenkomstig hun eigen naam is gaan spellen. De naamgeving zal eerder te maken hebben met de eiken die bij het huis staan. Deze reuzen zijn namelijk al meer dan 300 jaar oud.

Huis zijkant eiken

Oorsprong “-stein”

“Stein” is een veelvuldig gebruikt woord als tweede lid in namen van grote statige huizen. Vormen als “stein” en “steyn” zijn verwant met “steen”. Het Oudnederlands (901-1000) kende het woord “stein”, dat hetzelfde woord als het huidige “steen” is. In het Middelnederlands kwamen de vormen “stein” en “steen” beide voor. In de negentiende eeuw kwam ook de vorm “steyn” voor. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT, deel XV, 1940) vermeldt bij ‘steen’ naast de betekenis ‘stofnaam’ ook ‘een bouwwerk van steen’. Zoals uit het WNT blijkt, kunnen dit verschillende bouwwerken zijn:

  • Steenen huis, heerenhuis.
  • Kasteel, slot, ook: burcht.
  • Kerker, gevangenis.

Betekenis 1): Oudtijds vooral in Z.-Nederl. (voorbeeldzin: “In de XIVe en XVe eeuwen waren te Gent een aanzienlijk getal steenen van adellijke of patriciërs-familiën.”)

(Met dank aan de Adviesdienst van Onze Taal voor de informatie over “-stein”)

In het juli/augustus-nummer 2010 van Onze Taal is een artikel over het gebruik van het achtervoegsel “-stein” verschenen.

Lees verder