Flora en Fauna

Eyckenstein_floraenfauna2

 

Door de verschillende grondsoorten (droge zandgrond en natte veengrond) is er op Eyckenstein een zeer gevarieerde natuur ontstaan. In de oudere bosvakken is daardoor een rijke onderbegroeiing ontstaan, die voor de dieren weer een goede schuilplaats biedt. Grote kans dat u reeën kunt zien.

Overal geldt: verstoor de natuur niet, verjaag geen dieren en verniel geen planten!

Onder de hoge bomen in alle verschillende soorten bosvakken ontwikkelt zich een afwisselende ondergroei van houtige planten. De meest voorkomende zijn: Lijsterbes, Vlier, Krent en Amerikaanse Vogelkers (prunus). Krent en Amerikaanse Vogelkers zijn uitheems, waarvan de  laatste zich als een grote woekeraar gedraagt. Vooral in het park groeit nog Venijnboom (ook  wel  IJf  of  Taxus  genoemd) en Hazelaar als onderbegroeiing. Boomsoorten die sinds begin deze eeuw sterk in opkomst zijn, zijn Vuilboom en Boswilg. De Boswilg is zelfs een nieuwkomer op het landgoed, ook al is het een inheemse soort. Samen met jonge aanplant en natuurlijke opslag biedt de onderbegroeiing een uitstekende schuilplaats voor reeën en ander wild.

 

 

 

Oever- en waterplanten

 

Eyckenstein_Vijveroeverbegroeiing_20020727

Bloeiende oeverbegroeiing bij de vijver achter Eyckenstein: Kattestaart (paars), Wederik (geel) en een schermbloemige (wit)

Eyckenstein_Koningsvaren_20020727

Beschermde Koningsvaren

Eyckenstein_Koningsvarenblad_20020727

Blad van beschermde Koningsvaren

 

Langs de rand en in de  vijver achter het landhuis heeft zich een boeiende oeverbegroeiing ontwikkeld. Hierin zijn verschillende meer of minder zeldzame plantensoorten terug te vinden. Misschien wel de interessantste daarvan is de beschermde Koningsvaren. Dit is een hele grote varensoort, die slechts onder bepaalde omstandigheden goed gedijt. Waterstand en stabiliteit zijn hierbij belangrijke factoren. Oorspronkelijk is deze plant door vorige generaties bewoners van Eyckenstein aangeplant. Het is echter verheugend te kunnen constateren dat de Koningsvaren zich de laatste jaren op natuurlijke wijze langs de oever van de vijver en van één van de daarop uitmondende sloten heeft uitgebreid.

Ook andere al dan niet zeldzame en mooie planten in en langs de vijver zijn: Fontijnkruid, Waterweegbree, Pijlkruid, Kattestaart.

Paddestoelen

Eyckenstein_Eikhaas

Eikhaas

Eyckenstein_Gekraagde_aardster

Gekraagde aardster

Eyckenstein_Hazepootje

Hazepootje

 

Eyckenstein is een geliefd bos bij de paddenstoeldeskundigen (de mycologen). Door de afwisseling van de biotopen (leefgebieden), zoals loofbos, naaldbos en gemengd bos, kunnen er veel verschillende soorten in één gebied worden gevonden. Bovendien ligt (en staat) er veel dood hout en ander organisch materiaal in het bos, wat voor de meeste soorten onmisbaar is. Paddestoelen behoren tot de schimmels. De bovengrondse delen zijn de vruchtlichamen, die de sporen voortbrengen. De eigenlijke plant groeit onder de grond dan wel in de waardplant. Dit wordt de zwamvlok (mycelium) genoemd.

Deze meer zeldzame soorten kun je op het landgoed tegenkomen: Zwarte Kluifzwam, Witte Kluifzwam, Dunne Weerschijnzwam, Ruige Weerschijnzwam, Beukenmelkzwam, Grijsgroene Melkzwam, Russula Mayerii, Rupsendoder, Eikelbekertje, Gekraagde Aardster, Doolhofzwam, Rechte Koraalzwam, Judasoor, Pruikzwam (op oude beuken), Stekeltrilzwam of IJszwam (op stronken van gekapte Douglas), Zwavelzwam en Franjeporiezwam. Daarnaast zijn er nog vele algemene soorten paddestoelen te vinden.

Zwavelzwam groeit in ons land gewoonlijk op loofbomen. Op Eyckenstein is een exemplaar op een lariks-stronk waargenomen, wat zeker niet algemeen is en wat erop wijst dat de Zwavelzwam ook in ons land de afweer doorbreekt die naaldbomen hebben. Ook het vermelden waard is dat er Moederkoren op het  gras pijpestrootje groeit. Moederkoren is een zeer giftige schimmel die op graszaden groeit. Deze schimmel wordt niet vaak gezien. Vroeger (tot de 19e eeuw) zijn  er echter hele dorpen uitgeroeid doordat deze schimmel in roggemeel voorkwam.

Mossen en Korstmossen

Eyckenstein_Mosbed_20020729

Een bed van Haarmos.
(het is niet toegestaan mossen mee te nemen.)

Eyckenstein_Korstmos_20121218

Korstmossen groeien welig op Eyckenstein. Ze zijn een teken van zuivere lucht.

Eyckenstein_Korstmossen_20020730

Korstmos op een boomstronk. Korstmos is een samenlevingsverband tussen schimmels en wieren.

 

Mossen behoren tot de sporenplanten, die geen zaad voortbrengen. Op hogere randen, zoals slootranden, waar geen blad blijft liggen, komen dikke tapijten Haarmos voor (zie foto). Dit is een grote soort, die wel 10 cm hoog kan worden. In de bloeitijd krijgen de plantjes een lang steeltje met een puntmutsje erop, waar na rijping de sporen uit komen. Aan de onderzijde van boomstammen groeit Klauwtjesmos tegen de stam omhoog. Deze soort is veel kleiner dan de vorige en kent veel variatie in vorm. Nog andere voorkomende mos soorten zijn: Gaffeltandmos, Rimpelmos, Geelsteeltje en Sterretjesmos. Van deze laatste lijkt de bloeiwijze op een sterretje. Ten onrechte wordt het Haarmos ook vaak Sterretjesmos genoemd.

Ook mooie korstmossen zijn er te vinden. Korstmossen zijn echter niet verwant met mossen, maar zijn een samenlevingsverband tussen schimmels en wieren. Elke soorten combinatie hiervan heeft z’n eigen kenmerkende vormen en kleuren.  De aanwezigheid van korstmossen wijzen op zuivere lucht.

Zoogdieren

Eyckenstein_Ree_20130629

Een ree

Eyckenstein_Ree_20120619

Een ree

Eyckenstein_Reeenspoor_200602

Onder: reeënspoor op het pad.

 

Betrekkelijk algemene soorten zoogdieren, maar zeker het vermelden waard, zijn Konijn, Haas, Eekhoorn, Egel, verschillende  muizensoorten, Vos en Ree. Wie in de ochtend- of avondschemering geruisloos over de paden loopt, heeft grote kans één of meer reeën te zien.  Ze staan dan vaak met enkele op een aangrenzend weiland te grazen. Ook vanuit het landhuis worden ze regelmatig gezien. Zonder de reeën daadwerkelijk te zien, is het toch vaak mogelijk hun aanwezigheid waar te nemen. Ze laten op verschillende wijzen hun sporen na, zoals hoefafdrukken, hun slaapplaatsen en kleine boompjes waarvan de bast afgegeten is  of beschadigd door het afvegen van hun (jaarlijks) nieuwe gewei.

Enkele spelende reeën op het weiland voor Eyckenstein. Gefilmd vanaf Klein Eyckenstein door Gijs Cremer Eindhoven.

 

Eyckenstein_Das_2003

Das in het weiland in 2003
(foto door Martine  Sherrell)

Eyckenstein_Das_20090420

Das in het weiland in 2009 (foto door Matthias van Boetzelaer)

Eyckenstein_Boommarters_2009

In het midden van de foto rennen twee spelende boommarters elkaar achterna.
(foto door Yvonne van de Bent)

 

Andere voorkomende zoogdieren zijn verschillende marterachtigen, zoals bunzing en boommarter. Het doet ons goed dat ook de grootste marterachtige die ons land kent, zich op het landgoed thuis voelt, namelijk das, met z’n zwart-wit gestreepte kop en rug. Dassen zijn dieren die bij uitstek in dit soort overgangsgebieden passen. De hoge en droge zandgronden bieden gelegenheid om de uitgebreide gangenstelsels van hun burchten te bouwen, terwijl er in de lage natte gebieden veel voedsel voor ze te halen valt. Voor dit ‘woon-werk-verkeer’ leggen dassen in de nachtelijke uren vaak grote afstanden af over hun wissels (vaste routes), die soms al vele generaties in gebruik zijn. De kans om een das waar te nemen, is klein, het zijn schuwe dieren.

Tenslotte komen er nog enkele vleermuizen soorten voor. Die zijn ook voornamelijk ‘s nachts actief, als ze op zoek gaan naar insecten, die ze door echolocatie (het bepalen van de locatie van de prooi door het uitzenden van geluidsgolven die tegen hun prooidier teruggekaatst worden) opsporen. In de winter houden vleermuizen een winterslaap.

Vogels

Veel algemene soorten vogels zijn in de Eyckensteinse bossen te vinden. Een zeldzamere soort is de Zwarte Specht. Deze komt alleen in oude loofbossen voor. Hij is van verre te herkennen aan het geluid dat hij maakt: een langgerekte gil op één toonhoogte en het kenmerkende ‘fruu fruu fruu’ in de vlucht. Verder houden verschillende uilensoorten en roofvogels zich op, zoals: Bosuil, Ransuil en Buizerd.

Zeker het vermelden waard is de regelmatige verschijning van de Raaf. Raven waren in Nederland sinds de eerste helft van de vorige eeuw uitgestorven, maar zijn in de jaren zeventig op de Veluwe opnieuw uitgezet. Ondanks een moeilijke start breiden ze zich langzaam uit en verspreiden ze zich naar andere grote bosgebieden, zoals de Utrechtse Heuvelrug.

Voor foto’s, geluiden en informatie van allerlei vogels meer informatie via het IVN Vecht & Plassengebied.

Beelden  en  vooral  het  geluid  van  enkele  raven  bij  Klein  Eyckenstein.   Zet  dus  uw  geluid  aan.  Opgenomen  door  Gijs  Cremer  Eindhoven.

Libellen

Zo’n twintig libellensoorten komen er op Eyckenstein met enige regelmaat voor. Er zijn de grote libellen en de kleine, slanke waterjuffers. Hun aanwezigheid verschilt echter van jaar tot jaar en hangt van verschillende omstandigheden af, zoals temperatuur, hoeveelheid regen en aantal roofdieren. De Geelvlekheidelibel wordt veel waargenomen in perioden met oostenwind. Meestal bevinden libellen zich in de buurt van water, zoals bij de vijver achter het landhuis. Vaak jagen ze op een prooi langs warme beschutte bosranden.

Voorkomende soorten van de grote libellen, ongeveer in volgorde van verschijning in de loop van het libellenseizoen, zijn: Platbuik, Smaragdlibel, Grote Keizerlibel, Metaalglanslibel, Geelvlekheidelibel, Bloedrode Heidelibel, Bruine en Blauwe Glazenmaker. Van de juffers bijvoorbeeld wordt de Vuurjuffer in het voorjaar gezien, de Houtpantserjuffer in de zomer en het Lantaarntje het hele seizoen.

Eyckenstein_Libel_20100728

Bosmieren

Eén van de mierensoorten die op het landgoed voorkomen, is de Bosmier. Dit is een grote donkerrode mierensoort, die zich goed thuis voelt in naaldbossen. Ze zijn goed herkenbaar aan de (beschermde) mierenhopen die ze bouwen van eindeloos veel verzamelde naalden, takjes en ander organisch materiaal (zie foto). Er zijn in de Eyckensteinse bossen meerdere van deze mierenhopen te vinden. Waarschijnlijk zijn er wel zo’n 25 tot 30 (of meer) nesten op het landgoed.
Eyckenstein_Bosmierenhoop_20020730

 

Amfibiën en reptielen

Amfibieën en reptielen hebben het moeilijk in Nederland en worden in meerdere of mindere mate in hun voortbestaan bedreigd.  Op Eyckenstein voorkomende soorten zijn onder andere:

  • Amfibieën: Groene en Bruine Kikker, Pad, Kamsalamander en Watersalamander.
  • Reptielen: Ringslang, Levendbarende Hagedis en Hazelworm  (zie  afbeelding).

Eyckenstein_Hazelworm_20070505

Een jonge hazelworm

Eyckenstein_Zandhagedis_20110710

Levendbarende Hagedis  (bij Het Boschboerderijtje)

 

Vissen

Hoewel er af en toe jaren zijn dat de vijver achter het huis droog staat, is de snoek steeds weer in staat hierin terug te keren. Ook zwemt er paling.

Oppervlaktediertjes

Op de oppervlakte van het water in de vijver achter het huis zijn verschillende diertjes waar te nemen, waaronder Schaatsrijders en Waterschrijvertjes (zie foto’s). Beide soorten zijn insecten, hoewel je dat op het eerste gezicht niet zou zeggen. Een Schaatsrijder loopt met zijn poten op het water, terwijl een Waterschrijvertje met zijn roeispaan-vormige pootjes razendsnel over het water roeit. Deze laatste is voortdurend in beweging in snelle zwierende routes over het water. Met name de aanwezigheid van het Waterschrijvertje duidt op een goede waterkwaliteit.
Eyckenstein_Schaatsrijder_op_vijver_20030803
Eyckenstein_Waterschrijvertjes_op_vijver_20030803