Familie Van Boetzelaer 150 jaar op Eyckenstein
2026-09
Precies 150 jaar geleden kwam landgoed Eyckenstein tijdens een veiling in bezit van de familie Van Boetzelaer. Hoe ging dat in z’n werk en
Het was op 30 augustus precies 150 jaar geleden dat Landgoed Eyckenstein overging van de familie Eyck naar de familie Van Boetzelaer. We geven hieronder een overzicht van hoe dat ging en wat er in de tussentijd gebeurd is.
Afbeelding bovenaan: Algemeen Handelsblad, 27 augustus 1876. Alle krantenberichten in dit artikel zijn via Delpher.nl verkregen.
Familie Eyck
Tussen 1777 en 1876 woonde de familie Eyck (later Eyck van Zuylichem) op landgoed Eyckenstein. Van een boerenhofstede met herenboerderij wist deze familie het landgoed uit te breiden tot ruim 700 hectare. Helemaal precies is de achtergrond niet duidelijk, maar na nog net geen honderd jaar besloot de familie Eyck na de dood van burgemeester Frans Eyck van Zuylichem (op 1 januari 1876) het hele landgoed te laten veilen. Bij de nakomelingen van deze familie ging het verhaal dat het landgoed onder vreemde omstandigheden verkocht is. Terwijl Willem Gerard Maurits Eyck, de zoon van Frans, zich op een Rittergut in Duitsland aan het bekwamen was in het beheer van een landgoed, zou zijn stiefmoeder zonder zijn medeweten Eyckenstein hebben verkocht. In werkelijkheid was er geen stiefmoeder, maar Willem Gerard Maurits verbleef in die tijd inderdaad wel op het Rittergut Heerdtenhof in het Duitse Dahlem. Voor de precieze toedracht tasten we in het duister.
Veiling
Een klein half jaar na het overlijden van Frans Nicolaas Marius verschenen half juni de eerste aankondigingen van een veiling van het landgoed. Dit zal op initiatief van zijn weduwe Anne Brigitta Story van Blokland in gang gezet zijn. Vanaf 20 juli waren er boekjes met een omschrijving van de percelen en een kaart te verkrijgen en konden bij de notaris Temminck en notaris Van Meerlant inlichtingen verkregen worden. Ook kon men zich daar aanmelden om de goederen te bezichtigen. Uiteindelijk vond de veiling bij afslag op woensdag 30 augustus 1876 plaats in het Lokaal der Verkoopingen, Achter de Sint Pieter 190 in Utrecht, in die een tijd een beroemde veilingzaal van de Utrechtse notarissen. Een veiling bij afslag is een veiling waarbij de vraagprijs hoog begint en dan geleidelijk daalt. De gegadigde die als eerste reageert, koopt het goed voor de vraagprijs op het moment van reageren. Elisabeth Charlotta Petronella barones van Boetzelaer-Both Hendriksen (1806-1872), weduwe van Christiaan Willem Johan baron van Boetzelaer heer van Dubbeldam was één van de gegadigden.
Het landgoed werd in losse delen geveild. Volgens de familieverhalen waren er al een aantal delen geveild en deed Elisabeth Charlotta Petronella toen een bod op het overblijvende geheel. Enkele krantenberichten uit die tijd bevestigen dit verhaal. De eerste geveilde losse stukken besloegen ongeveer 161 van de 761 ha ter waarde van 126.445 gulden. Ongeveer 600 ha ter waarde van 364.300 gulden kwam in bezit van Elisabeth Charlotta Petronella. Zij woonde op Sandwijck in De Bilt met haar zes kinderen en ook al kleinkinderen. Sandwijck was toen ook een landgoed van vergelijkbare omvang als Eyckenstein en grensde er deels aan.
De veilingnummers met de bedragen waarvoor de lossen delen van het landgoed verkocht zijn. De heer Viveen trad blijkbaar op namens Elisabeth Charlotta Petronella Both Hendriksen. (Bron: Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad, 1 september 1876)
Bericht over de aankoop van Landgoed Eyckenstein door Elisabeth Charlotta Petronella. (Bron: De Gooi- en Eemlander, 2 september 1876)
Eerste Van Boetzelaer op Eyckenstein
Aanvankelijk kocht Elisabeth Charlotta Petronella Landgoed Eyckenstein volgens de overleveringen als jachtgebied voor haar zoons. Maar al twee jaar later in 1878 verhuisde haar vijfde kind Mr. Willem Carel baron van Boetzelaer met zijn vrouw Margaretha Nicolasina jonkvrouw van Schuylenburch en hun toen nog vier kleine kinderen naar Eyckenstein, waar zij nog twee kinderen kregen.
Willem Carel verkocht in de loop van tijd verschillende malen grote stukken van het landgoed, in 1917 het huidige Bilthoven-Noord en in 1930 de huidige Ridderoordse Bossen ten noorden van de provinciale weg N234. Sinds het overlijden van zijn kleinzoon Rutger Wessel baron van Boetzelaer zijn de drie kinderen van Rutger Wessel (Otto, Wendela en Lex) eigenaar; dochter Beatrijs overleed helaas al in 2004. Zij zijn de vijfde generatie Van Boetzelaers en ondertussen groeit de zevende generatie al op.
De eerste vier generaties Van Boetzelaer.